Hơn 4 triệu cá hồi chết tại Tasmania, ngành nuôi biển đối mặt khủng hoảng

Năm 2025 khép lại với một con số khiến nhiều chuyên gia môi trường và phúc lợi động vật lo ngại. Theo dữ liệu chính thức từ Cơ quan Bảo vệ Môi trường bang Tasmania (EPA), ít nhất 4 triệu con cá hồi đã chết tại các trang trại nuôi trước khi kịp đến tuổi thu hoạch. Thực trạng này không chỉ đặt ra câu hỏi về tác động của biến đổi khí hậu, mà còn làm dấy lên tranh luận gay gắt về tính bền vững của ngành nuôi cá hồi tại vùng biển đông nam Tasmania.

Áp lực trở nên rõ rệt hơn vào những tháng cuối năm, khi nhiệt độ nước biển tăng cao. Riêng trong tháng 11 và 12, khoảng 500.000 con cá hồi đã chết, trùng với giai đoạn nắng nóng kéo dài. EPA cho biết đây là thời điểm hệ sinh thái biển chịu nhiều biến động nhất, đặc biệt đối với các loài nhạy cảm với nhiệt độ như cá hồi Đại Tây Dương.

Các nghiên cứu khoa học cho thấy cá hồi bắt đầu chịu ảnh hưởng tiêu cực khi nhiệt độ nước tiến gần ngưỡng 18°C. Khi vượt qua mức này, khả năng hòa tan oxy trong nước giảm mạnh, khiến cá khó hô hấp, suy giảm chức năng gan và thận, ăn uống kém và dễ nhiễm bệnh. Trong môi trường nuôi với mật độ cao, những yếu tố này nhanh chóng cộng hưởng, làm gia tăng tỷ lệ cá chết trên diện rộng.

Nhiệt độ biển tăng cao, hơn 4 triệu cá hồi không kịp đến tuổi thu hoạch

Con số thiệt hại vì thế không dừng lại ở hàng triệu cá thể. EPA ước tính trong riêng ba tháng cuối năm 2025 đã có hơn 2.500 tấn cá hồi chết sớm, nâng tổng khối lượng cá chết trong cả năm lên hơn 20.000 tấn. Toàn bộ số cá này đều không thể đưa vào chuỗi cung ứng thực phẩm. Tháng 12 được xem là giai đoạn nghiêm trọng nhất, với hơn 40 tấn cá hồi chết mỗi ngày, gần gấp ba lần mức trung bình của những tháng trước đó.

Theo Giáo sư Stewart Frusher, chuyên gia đã nghỉ hưu thuộc Viện Nghiên cứu Biển và Nam Cực (IMAS), Đại học Tasmania, những gì đang diễn ra là tín hiệu cảnh báo rõ ràng cho tương lai của ngành. Ông cho rằng sự gia tăng đột biến tỷ lệ cá chết không còn là hiện tượng bất thường, mà phản ánh thực tế rằng vùng biển đông nam Tasmania đang dần trở nên không phù hợp cho việc nuôi cá hồi trong bối cảnh nhiệt độ nước ngày càng tăng.

Bên cạnh yếu tố môi trường, vấn đề phúc lợi động vật cũng được đặt lên bàn cân. Trong niên vụ 2024-2025, các doanh nghiệp tại Tasmania đã cung cấp gần 68.000 tấn cá hồi đã mổ ruột cho thị trường. Tuy nhiên, Luật Phúc lợi Động vật của bang quy định rõ rằng người nuôi không được áp dụng các phương thức quản lý gây đau đớn hoặc tổn hại không hợp lý cho động vật. Dù RSPCA đã công nhận cá hồi có khả năng cảm nhận đau đớn, đến nay vẫn chưa có biện pháp chế tài cụ thể đối với các đợt cá chết hàng loạt.

Giáo sư Frusher so sánh phản ứng của xã hội đối với phúc lợi động vật trên cạn và dưới nước, cho rằng sự im lặng trước cái chết của hàng triệu con cá hồi là điều đáng suy ngẫm. Ông nhận định, trong khi các hành vi gây hại cho chó hay ngựa thường vấp phải phản ứng mạnh mẽ, thì tổn thất khổng lồ trong ngành nuôi cá lại chưa nhận được sự quan tâm tương xứng.

Ở chiều ngược lại, kinh nghiệm quốc tế cho thấy các biện pháp mạnh tay có thể tạo ra khác biệt. Tại Na Uy, một trong những quốc gia nuôi cá hồi lớn nhất thế giới, các doanh nghiệp để xảy ra cá chết hàng loạt có thể đối mặt với mức phạt rất nặng. Cuối năm 2025, công ty Salaks bị phạt gần 2 triệu kroner vì vi phạm tiêu chuẩn phúc lợi cá, trong khi một doanh nghiệp khác cũng bị xử phạt sau khi để hơn 130.000 con cá hồi chết.

Theo bà Jess Coughlan, nhà vận động cấp cao của Environment Tasmania, việc thiếu các hình phạt tương tự đang khiến tỷ lệ cá chết cao dần trở thành “bình thường mới” tại bang này. Bà cho rằng Tasmania cần những chế tài rõ ràng và đủ sức răn đe, nếu muốn đưa phúc lợi động vật và tính bền vững quay trở lại trung tâm của ngành nuôi cá hồi.

Trong khi đó, Salmon Tasmania - tổ chức đại diện cho ba nhà sản xuất cá hồi biển lớn nhất của bang – hiện chưa đưa ra bình luận trước các đề xuất siết chặt quản lý và tăng hình phạt. Giữa áp lực từ biến đổi khí hậu và những câu hỏi ngày càng lớn về trách nhiệm môi trường, tương lai của ngành nuôi cá hồi Tasmania đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng, đòi hỏi các quyết định mang tính dài hạn thay vì những giải pháp tạm thời.